Thứ bảy, 15/7/2017, 20h58

Anh chị em của trẻ tự kỷ: Cũng cần được “giúp đỡ”

Có th nói đi vi tr t k, trong gia đình thưng đưc cha m lưu tâm và dành nhiu thi gian chăm sóc hơn so vi các anh ch em khác. Ph huynh cũng thưng có tâm lý “đt đ” các con còn li phi thương yêu, phi nhưng nhn, phi chăm sóc anh/ch/em (ACE) khi cha m v già… Đng thái này vô tình gây áp lc khiến tr có nhng phn ng tiêu cc vì thy cha m “không công bng”.

Ph huynh cn cung cp kiến thc v chng ri lon t k đ cho ACE ca tr hiu rng tr t k cn đưc yêu thương và giúp đ nhiu hơn (nh minh ha)

Tâm tư ca con - Ni lòng ca cha m

Đó là vấn đề đã được chuyên gia và các phụ huynh trao đổi tại buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ Sống cùng tự kỷ vừa được tổ chức tại Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe TP.HCM do bác sĩ Hoàng Vũ Quỳnh Trang chủ trì. Mục đích nhằm giúp cho phụ huynh biết cách cân bằng trong việc chăm sóc trẻ tự kỷ và ACE của trẻ.

Theo lời một phụ huynh tên T.M (ngụ quận Tân Phú), chị có con gái lớn 8 tuổi bị tự kỷ (khả năng giao tiếp ngôn ngữ kém), một con trai 7 tuổi và bé gái 2 tuổi rưỡi. Thời gian trong ngày hầu như chị đều dành để chăm sóc con gái lớn. Đêm đến chị cũng thường vỗ về giấc ngủ vì con bị chứng khó ngủ. Là trụ cột chính lo kinh tế cho gia đình, nên chồng chị T.M cố gắng lắm cũng chỉ dành được 2 ngày cuối tuần để gần gũi và chăm sóc cho con trai và con gái út. Chính điều này khiến bé trai 7 tuổi ấm ức: “Tại sao cái gì chị Hai cũng được bố mẹ cho. Lúc nào chị Hai cũng được bố mẹ thương”. Thời gian gần đây, chị T.M rất lo lắng khi bé trai liên tục nói những lời đe dọa “hành hung” chị gái. Khi mẹ yêu cầu tắt ti vi để đi ngủ vào lúc 9 giờ tối, con trai chị liền phản ứng lại: “Không cho con xem ti vi thì con sẽ đánh và bóp cổ chị Hai”.

Bác sĩ Hoàng Vũ Qunh Trang khng đnh: “Nhu cu chăm sóc ACE ca tr t k là có tht, đòi hi cha m cn có k năng và hưng dn đ to thêm ngun lc cho tr t k. Khi tr có mt ngưi anh, ngưi ch hay ngưi em b t k, đó s là mt chuyến phiêu lưu dài, khó khăn, đy náo đng chuyn biến, mãnh lit. Không ai chn la là ACE ca tr t k. Tuy nhiên, nhng ai hiu đưc vai trò phi thưng ca mình s thy đưc ý nghĩa, cm hng và hnh phúc nơi gia đình mình, cho ngưi thân, cũng như trong mi quan h vi các ACE khác”.

Lo con ganh tị với em (bị tự kỷ) cũng là nỗi lo canh cánh của chị H. trong nhiều năm qua. Con trai lớn 11 tuổi không thích chơi với em trai 6 tuổi, nhưng lại hay giành đồ chơi của em. Mỗi lần như vậy, vợ chồng chị H. đành phải khuyên con nên nhường cho em. Lâu dần khiến con trai chị cảm thấy bực bội: “Lúc nào ba mẹ cũng bênh em. Sao em chẳng có khi nào bị phạt”. Phản ứng của con càng làm cho chị H. trăn trở: “Thật sự tôi chưa biết giải thích với con như thế nào về tình trạng của em nó, chỉ lo trong lòng con nghĩ ba mẹ lúc nào cũng đối xử bất công với nó. Điều chúng tôi mong mỏi nhất là làm sao giúp con trai lớn hiểu em mình, có trách nhiệm với em và giúp đỡ em khi ba mẹ về già”.

Giúp cho các thành viên trong gia đình hiểu được mong mỏi sâu thẳm của những người cha, người mẹ về sự lo lắng cho tương lai của đứa con tự kỷ theo ông Nguyễn Văn P. là điều rất khó. Người cha có mái tóc đã bạc nhiều cho biết, con gái ông nay đã 19 tuổi, bị tự kỷ và chậm phát triển. Điều vợ chồng ông lo lắng nhất là “sau này khi chúng tôi mất rồi, thì ai lo cho nó. Người già thì có viện dưỡng lão, chứ trẻ tự kỷ thì không biết ở đâu được. Thú thật là tôi chưa biết làm thế nào để mở lời với anh chị em của cháu, vì đứa nào cũng phải lo cho gia đình riêng, thì việc chăm lo cho đứa em này sẽ ra sao sau khi chúng tôi đã khuất núi”.

Cách nào giúp con tr?

Theo bác sĩ Hoàng Vũ Quỳnh Trang - chuyên ngành nhi khoa phát triển hành vi, Khoa Tâm lý Bệnh viện Nhi đồng 1 (đồng sáng lập Câu lạc bộ Sống cùng tự kỷ), tình cảm giữa các ACE trong gia đình sẽ nảy nở một cách tự nhiên và kéo dài trong thời gian rất dài (có thể từ 50-70 năm), từ giai đoạn mầm non, tiểu học, trung học, trưởng thành. Chúng có thể là những bạn tâm giao những người bạn đặc biệt sau này hoặc sẽ không muốn nhìn mặt, là kẻ thù của nhau. Tuy nhiên, ACE của trẻ tự kỷ (còn gọi là trẻ có nhu cầu đặc biệt) cũng gặp phải một số khó khăn về tâm lý như cảm thấy cô đơn, giận dữ, ấm ức, ghen tị, buồn chán khi thấy cha mẹ chăm sóc “người kia” quá mức. Đôi khi trẻ cũng bị áp lực khi được giao trách nhiệm phải yêu thương, chăm sóc “người luôn được quan tâm hơn mình”.

Để xây dựng mối quan hệ giữa ACE với trẻ có nhu cầu đặc biệt, cha mẹ không nên nói suông “con hãy yêu thương em đi”, mà quan trọng là cần cung cấp cho các em kiến thức về rối loạn tự kỷ, vai trò của ACE đối với trẻ tự kỷ. Đồng thời giải thích cho các ACE của trẻ hiểu về tình trạng, những khó khăn cũng như những gì mà trẻ tự kỷ cần được chính ACE mình chia sẻ, giúp đỡ. Khi trao đổi với con, phụ huynh cũng nên cho phép con đặt câu hỏi trong một không gian riêng tư, giải đáp những thắc mắc mà con đang gặp phải, giúp con kiểm soát cảm xúc bản thân, tạo môi trường giúp ACE của trẻ hiểu vấn đề. Qua đó nhằm giúp ACE của trẻ tự kỷ có khả năng giải thích với người khác trong những trường hợp cần bảo vệ người thân của mình khi cùng nhau đi chơi hoặc khi giao tiếp với người khác.

Bài, nh: Bích Vân

Quảng cáo