Thứ bảy, 15/6/2024, 11h37

Hiến tạng: Giúp hồi sinh những cuộc đời tưởng như sẽ tắt lụi

Theo B trưng B Y tế Đào Hng Lan: “Ghép mô, tng là phương pháp điu tr hiu qu cho ngưi bnh b hng mô, tng không hi phc. Vic cy ghép tế bào, mô hoc cơ quan ca con ngưi cu đưc nhiu mng sng và phc hi các chc năng thiết yếu mà không có gii pháp thay thế nào có hiu qu tương đương”…


Bnh nhân N.V.M. khe mnh ra vin sau 4 tun đưc ghép tim t ngưi cho chết não. Ảnh: BVTWQĐ 108

S ngưi hiến tng Vit Nam quá thp

PGS.TS Nguyễn Thị Kim Tiến - Chủ tịch Hội Vận động hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế - cho biết, ghép tạng là cứu cánh cuối cùng để dành lại sự sống cho những bệnh nhân mà không có lựa chọn nào khác. Thực tế tại Việt Nam và trên thế giới hiện có nhiều người đang khắc khoải sống hàng giờ, hàng ngày chờ được ghép tạng để giành lại sự sống. Nhu cầu ghép tạng trên thế giới và của Việt Nam là rất lớn và ngày càng tăng. Thế giới có dân số khoảng 7,6 tỷ người, hàng năm có 59 triệu người chết do mọi nguyên nhân, nhu cầu cần có ít nhất là 1 triệu người hiến tạng/năm, tuy năm 2023 có 39.357 người hiến tạng (đạt 3,9%) và có 164.840 người bệnh được ghép tạng. Ở nước ta có số người đăng ký hiến tạng và số người hiến tạng sau chết vào loại thấp nhất thế giới, đạt 0,1 người/ 1 triệu dân; trong khi ở Tây Ban Nha là 50 người/1 triệu dân. Nhiều nước ở Âu Mỹ, luật pháp quy định khi công dân đăng ký thẻ căn cước cũng là đăng ký hiến tạng, trừ một số lý do đặc biệt thì mới có đơn xin không đăng ký. Ngoài quy định hiến tạng sau chết não, luật còn quy định hiến tạng sau chết tim và tuổi hiến tạng của nhiều nước là trên 60 tuổi, có nhiều trường hợp hiến tạng trên 80 tuổi (Việt Nam luật quy định dưới 60 tuổi). Vì vậy số người hiến tạng sau chết não ở các nước Âu Mỹ rất cao…

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, ghép mô, tạng được ghi nhận là một trong những thành tựu quan trọng nhất của y học thế giới, là một trong những phát minh về khoa học kỹ thuật làm thay đổi cuộc sống của nhân loại trong thế kỷ 20. Hằng năm, trên thế giới có hàng triệu người được ghép mô, tạng; số lượng người bệnh chỉ định ghép mô, tạng ngày càng gia tăng qua các năm.

Riêng đối với bệnh tim, TS.BS Đặng Việt Đức - Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 - cho biết: “Suy tim giai đoạn cuối là hậu quả cuối cùng của tất cả các bệnh lý tim mạch, 50% người bệnh sẽ tử vong sau 5 năm và phương pháp điều trị tối ưu nhất là ghép tim. Tuy nhiên, thế giới cũng như Việt Nam, tim ghép vẫn luôn là bài toán khó do số lượng người hiến tim vô cùng ít, rất nhiều người bệnh suy tim sẽ không có cơ hội chờ đợi may mắn đến với mình…”.

Hiến tng - cho đi là còn mãi

Ngày 8-3 vừa qua, sau đúng 4 tuần được ghép tim (ca phẫu thuật diễn ra ngày 9-2) từ người hiến chết não, bệnh nhân N.V.M. (53 tuổi, Lạng Sơn) đã bình phục sức khỏe và được ra viện. Đây là bệnh nhân ghép tim đầu tiên tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

“Ngày hôm nay tôi rất vui và hạnh phúc, là ngày tôi được ra viện. Tôi xin cảm ơn các y bác sĩ đã cứu sống tôi. Tôi như là một em bé mới được sinh ra...”, bệnh nhân M. xúc động chia sẻ.  

Trước đó, bệnh nhân M. được phát hiện mắc bệnh cơ tim thể giãn, suy tim nhiều năm; tình trạng bệnh ngày càng nguy hiểm, có những cơn rung thất đe dọa tử vong. Bệnh nhân đã được cấy máy đồng bộ cơ tim kết hợp máy phá rung điều trị suy tim và dự phòng đột tử. Mỗi năm, bệnh nhân phải nhập viện 3-4 lần vì suy tim.

TS.BS Ngô Vi Hải - Chủ nhiệm Khoa Ngoại lồng ngực, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 - cho biết: “Bệnh nhân M. đã được chúng tôi cho vào danh sách chờ ghép tim. Nếu bệnh nhân không được ghép tim thì có thể đột tử bất cứ lúc nào”.

Người hiến tim cho ông M. là một bệnh nhân nam (26 tuổi) bị chấn thương sọ não nặng do tai nạn giao thông. Sau 3 ngày điều trị, bệnh nhân được chẩn đoán chết não. Với tấm lòng thiện nguyện, nhân đạo, gia đình bệnh nhân đã đồng ý hiến mô, tạng để cứu sống nhiều bệnh nhân hiểm nghèo khác.

“Gn đây, vào đêm ngày 1 và rng sáng ngày 2-4-2024, chúng ta vô cùng cm đng trưc tm lòng nhân ái ca mt gia đình bnh nhân khi con trai ca h không may b tai nn giao thông và qua đi ti Bnh vin Vit Nam - Thy Đin Uông Bí, gia đình đã đng ý hiến mô tng. Theo đó hơn 100 thy thuc đã tp trung cao đ thc hin ly, bo qun, vn chuyn và ghép tng thành công cho 7 ngưi. Chúng ta cũng khc ghi tm lòng ca gia đình điu dưng Thùy Linh công tác ti Bnh vin E đã hiến tng ca Linh khi ch qua đi, giúp 4 cuc đi hi sinh…”, B trưng B Y tế Đào Hng Lan - xúc đng.

Tuy nhiên những người may mắn được ghép tạng như ông M. không nhiều. BS Đức cho biết: “Kết quả ghép tạng được triển khai tốt nên ngày càng có nhiều bệnh nhân có nhu cầu ghép tạng và đăng ký được ghép tạng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nói riêng cũng như các bệnh viện trên cả nước nói chung. Tuy nhiên, nhu cầu của người đăng ký ghép tạng thì nhiều nhưng nguồn hiến tạng lại vô cùng ít, bởi vậy danh sách bệnh nhân chờ ghép ngày càng dài thêm”.

Từ thực tế này, bà Tiến bày tỏ: “Tại sao chúng ta nên đăng ký hiến tạng với trách nhiệm và hơn hết là lòng trắc ẩn đối với thân nhân. Bởi vì thật là lãng phí khi hàng ngày, chúng ta vẫn vùi chôn vào lòng đất hoặc thiêu đốt thành tro bụi nguồn mô tạng quý giá…”.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, tại Việt Nam, trải qua 32 năm kể từ khi thực hiện thành công ca ghép thận đầu tiên trên người vào tháng 6-1992; đến nay, ngành y tế nước ta đã làm chủ được kỹ thuật ghép các loại tạng, các công nghệ, kỹ thuật ghép tạng được đánh giá ngang tầm với các nước có nền y học tiên tiến, phát triển trên thế giới.

“Hiện nay, trên toàn quốc đã có 26 bệnh viện thực hiện ghép tạng thành công; ghép được hầu hết các tạng trên người như ghép thận, gan, tim, phổi, tụy. Với hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm, Việt Nam là nước Đông Nam Á duy nhất có số lượng ghép tạng mỗi năm cao hơn 1.000 ca”, bà Lan thông tin.

Ngc Hà